islamiyet etkisindeki türk edebiyatı - e-Okul.Biz | Veli Bilgilendirme Sistemi

**uqurakkaya** · 01.09.08, 13:20

1-Halk Edebiyatı

Yunus Emre: Tekke edebiyatının en büyük ozanıdır. Türk dilini çağları kucaklayarak ustalıkla kullanmıştır. Yalın ve özlü söyleyişin bu unutulmaz ozanı, dil, düşünce, inanç ve özellikle insana bakışı açısından tüm sanatçılar için tükenmez bir esin kaynağı olmuştur. Türk insanını aydınlatan sanatçının, hece ölçüsünün yanı sıra aruzla yazdığı şiirleri de vardır. İlahilerinin toplandığı “divan” ından başka didaktik nitelikte “Risalet-ün Nushiyye” adlı bir de mesnevisi bulunmaktadır.
Pir Sultan Abdal: Bektaşilik tarikatına bağlı olan ve tekke şiirleri söyleyen Pir Sultan Abdal, asıl gücünü doğayı, insan sevgisini, özgürlüğü anlattığı, çiftçinin alın teri ve el emeğini savunduğu din dışı şiirlerde alır. Zulme ve hırsızlığa baş kaldırdığı için Hızır Paşa tarafından öldürülmüştür.
Köroğlu: 16. yy da yaşadığı sanılan ve adı efsanelere karışan Köroğlu, gür sesiyle, haksızlığa karşı direnmenin ve özgürlüğün sembolü olmuştur. Şiirlerinde aşk, yiğitlik, dostluk doğa sevgisi ve özgürlük tutkusu konuları yalın bir dille işlenmiştir.
Karacaoğlan: Aşık edebiyatının en ünlü ozanıdır. Güney-güneydoğu göçebe boyları arasında yaşamış olduğu sanılır. Halk diliyle halkın duygu ve düşüncelerini dile getirmiştir. Özentisiz deyişleri, ses ve ahenk olgunluğu, insancıl aşkları, doğayı ve yaşamı anlatan ölümsüz dizeleriyle halkın gönlünde taht kurmuştur. Özentisiz deyişleri, ses ve ahenk olgunluğu, insancıl aşkları, daldan dala konan uçarı yapısı, doğayı ve yaşama sevincini anlatan ölümsüz dizeleriyle, halkın gönlünde taht kurmakla kalmamış, kendinden sona gelen ozanlara da ilham kaynağı olmuştur. Koşma ve semai denince adı akla gelen ilk ozan Karacaoğlan’dır.
Dadaoğlu: Toroslar bölgesinde yaşamıştır. Göçebe boylarının yerleşik hayata geçirilmesine karşı çıkmış, bu direnişin öyküsünü gür sesli dizeleriyle dile getirmiştir. Onu unutulmaz kılan bu sert ve korkusuz Türkmen ruhunun özgürlük tutkusunu dile getirdiği koçaklamalardır.
Aşık Veysel Şatıroğlu: 20 yy. da Halk edebiyatı geleneğini sürdüren ve halk şiirini halka sevdiren en önemli halk ozanıdır. Halk şiirine çoğul bir duygu ve yeni bir solukla güç kazandıran ozan, küçük yaşta kör kalmasına karşın çağın düşünce ve yaşantısını kimi zaman lirik, coşkulu; kimi zaman da eğitici, öğretici bir dille yansıtmıştır. Şiirlerini “Dostlar bizi hatırlasın” adlı kitabında toplamıştır.

Batı Etkisindeki Türk Edebiyatı Yazarları

Tanzimat Edebiyatı:

A-I. Tanzimat Edebiyatı

Ziya Paşa(1825-1880): Tanzimat edebiyatının çok yönlü sanatçılarındandır. Fransız devriminin ana ilkelerini benimseyen sanatçı, meşrutiyetçi ve toplumcudur. Şiirinde aruz ölçüsünü kullanan şairin dili sade değildir.
Yapıtları: Zafername, Harabat, Rüya, Defter-i Amal ve Emil, Terkib-i Bent ve Terc-i Bent
Ahmet Mithat Efendi(1844-1912): Tanzimat edebiyatının romantizmi benimseyen hemen her konuda halk diliyle yapıtlar veren bir yazardır.
Yapıtları: Hasan Mellah, Hüseyin Fellah, Felatun Bey’le Rakım efendi, Dürdane Hanım, Yeniçeriler, Jön Türk, Paris’te bir Türk, Letaif Rivayet, Kıssadan Hisse, Menfa, Avrupa’da bir Cevelan.
Ahmet Vefik Paşa(1823-1891): Tanzimat edebiyatının en büyük dil ve tiyatro çalışmalarıyla dikkati çeken sanatçısıdır. Türk tiyatrosunun gelişimine katkıda bulunmuştur.
Yapıtları: Zor Nikah, Zoraki Tabip, tartüf, Kadınlar mektebi, Şecere-i Türki, Lehçe-i Osmani
Şemsettin Sami(1850-1904): Tanzimat edebiyatının en büyük dilcisi ve ilk romanın yazarıdır. Tiyatro yapıtları da yazmıştır. Ansiklopedi türünde ilk örnekleri vermiştir.
Yapıtları: Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat, kamus-ı Fransevi, Kamus-ı Arabi, Kamus-ı Türki, Kamus’ul Alam, Orhun Anıtları’nın çevirisi, Kudadgu Bilig İncelemesi, sefiller ve Robenson romanlarının çevirileri.
Abdülhak Hamit Tarhan(1851-1937): Şair-i Azam olarak bilinen Hamit, Shakespeare, Hugo, Namık Kemal’den etkilenen sanatçı, yenilikçi kimliği nedeniyle disiplin öğesini tanımayan, kural tanımaz bir sanat devrimcisidir. Dili ağırdır.
Yapıtları: Makber, Sahra, hacle, Bunlar Odur, Tarık, Tezel, Eşber, Finten, Sardanapal, Liberte, Nesteren, İçli Kız, Duhter-i Hindu
Sami Paşazade Sezai(1860-1936): Edebiyatımızda romantizmden realizme geçişi sağlayan yazarlardan biridir. Dili, özellikle betimleler yaptığı yerde oldukça ağırdır.
Yapıtları: Sergüzeşt, Küçük Şeyler, rümuz-ül Edep, İclal
Nabizade Nazım(1862-1893): Realist-natüralist çizgide roman ve öykü yazarıdır. Dili sadedir.
Muallim Naci(1850-1893): Bu dönem yazarları içinde en eskiye bağlı olan, dolayısıyla yenilikçilerle çekişen bir yazardır. Bazı şiirlerinde eskiye beğeniyle seslenirken, bazılarında yenilikçilerden daha yenilikçi olabilmiştir.
Yapıtları: Ateşpare, Şerare, Demdeme, Lügat-ı Naci, Yadigar-ı Naci, Islahat-ı Edebiyye

B- İkinci Tanzimat Edebiyatı:
Recaizade Mahmut Ekrem(1847-1914): İkinci Tanzimat dönemi edebiyatının sairi, yazarı ve edebiyat kuramcısıdır. Ahlak dersi vermek amacıyla şiir yazılamayacağına inan yazar, ahenge de önem vermiştir.
Yapıtları: Şemsa, Muhsin Bey, Nağme seher, Yadigar-ı Şebab, Permürde, Zemzeme, Nejat Ekrem, Araba Sevdası

2-Edebiyatı Cedide Yazarları

Tevfik Fikret(1867-1915): Edebiyatı Cedide’nın en büyük ozanıdır. Özgürlüğün, hümanizmanın, yenileşmenin, ve Batıya yönelmenin yılmaz savunucusu olan yazar, gençliğe güvenen, onlara yol gösteren aydın bir öğretmen, usta bir ozandır. Dizelerinde ses, resim ve biçimi birleştiren ozanın dili sanatlı ve ağırdır. Sanatçı aruz ölçüsünü milli ölçümüz gibi rahat kullanır.
Yapıtları: Haluk’un defteri, Şermin, Rübabın Cevabı, Tarih-i Kadim, Doksan beşe Doğru
Cenap Şahebettin: Edebiyatı cedidenin önemli şairlerinden biridir. Şiirlerinde aşk ve doğa konularının dışına çıkmamış bu şiirlerinde duygu, görgü ve zeka öğelerini ustalıkla birleştirmiştir. Nazım birimi olarak müstezat ve sone yi kullanır.
Yapıtları: Tamat, Evrak-ı Leyal, Hac yolunda, Avrupa mektupları, afak-ı Irak, Tiryaki Sözleri, Evrak-ı Eyyam, Nesr-i harp, Nesr-i Sulh, Yalan, Körebe, Küçük Beyler
Halit Ziya Uşaklıgil: Türk edebiyatının ilk büyük romancısı ve servet-i Fünun kuşağının düzyazı ustasıdır. Sanatlı bir üslubu, güçlü bir iç ve dış gözlem yeteneği bulunan sanatçı, realizmin etkisinde verdiği yapıtlarda modern Türk romanı temellerini atmıştır.
Yapıtları: Sefile, Nemide, Bir ölünün Defteri, Ferdi ve Şürekası, Bir Muhtıranın Son Yaprakları, Kırık Hayatlar, Bir Yazın Tarihi, Solgun Demet, Bir Hikaye-i Sevda, Aşka Dair, Onu Beklerken, Hepsinden Acı Furüzan, Fare, Kabus, Kırk Yıl, Saray ve Ötesi, Bir Acı Hikaye, Mensur Şiirler, Mezardan Sesler
Mehmet Rauf: Halit Ziya’nın etkisinde kalan sanatçı, edebiyatımızda ilk psikolojik roman sayılan “Eylül” ün yazarıdır. Roman, öykü, mensur şiir türlerinde yapıtlar vermiştir. Romanlarında çevre betimlemelerinden çok, kahramanların ruh çözümlemelerine yer vermiştir.
Yapıtları: Siyah İnciler, Eylül, Genç Kız kalbi, Son Yıldız, halas, Son Emel, Kadın İsterse, üç Hikaye, Pençe, Cidal
Hüseyin Cahit Yalçın: Roman , öykü ve fıkra yazarı, Servet-i Fünun edebiyatının savunucusu, siyaset adamı ve gazetecidir. Yazarın dili sade, anlatımı yalındır. Roman ve öykülerinde gözleme önem veren gerçekçi bir yazardır.
Yapıtlar: Nadide, Hayat İçinde, hayat-ı Hakikiye sahneleri, hayat-ı muhayyel, Niçin Aldatırlarmış, Kavgalarım.

-Edebiyat-ı Cedide dönemi Bağımsız Sanatçıları-

Hüseyin Rahmi Gürpınar(1864-1944): Bu dönemde yaşamasına karşın dil ve seçtiği konular nedeniyle diğerlerinden ayrılır. “Sanat sanat içindir.” Görüşünü benimsemiştir. Ele aldığı konuları, “meddah” ağzıyla, renkli, canlı ve sade bir dille sunar.
Yapıtları: Şık, iffet, şıpsevdi, mürebbiye, metres, kuyruklu yıldız altında bir izdivaç, nimetşines, tesadüf, cadı, gulyabani, hakka sığındık, toraman, kadınlar vaizi.
Mehmet Akif Ersoy(1873-1936): Aruz ölçüsüyle yazmış, toplum sorunlarını yansıtmıştır. Karşılıklı konuşmalara yer vererek yazdığı manzum öykülerde aruzu konuşma diline ustaca uygular. Bütün şiirleri Safahat adı altında tek kitapta toplanmıştır.
Ahmet Rasim(1864-1932): Konuşma diline ve ağız özelliklerine bağlı kalarak canlı, etkili bir dille yazdığı fıkra, söyleşi, makale ve anılarında İstanbul halkının yaşayışını, gelenek ve göreneklerini anlatmıştır.
Yapıtları: Şehir mektupları, Gülüp ağladıklarım, Falaka, Gecelerim, güzel Eleni,
Süleyman Nazif(1870-1927): Bu dönemde yaşamasına karşın düşünce ve ruh olarak farklıdır. Sert, alaycı ve kırıcı yergilerin yanında unutulmaz nükteleri ile tanınır.
Yapıtları: Gizli figanlar, firak-ı Irak, batarya ile ateş, çal çoban çal.

3-Fecr-i Ati edebiyatı Yazarları

Ahmet Haşim(1884-1933): Fecr-i Ati topluluğuna katılmıştır. Emperyonizmin ve sembolizmin etkisiyle kapalılığa dayalı, saf şiir anlayışının usta işi örneklerini verdi. Bütün şiirlerinde aruzu kullandı.
Yapıtları: göl saatleri, piyale , bize göre, gurabahane-i laklahan, frankurt seyahatnamesi

Yahya Kemal Beyatlı(1884-1958): Edebiyatçı kişiliğini Paris’te okurken Albert Sorel’ in derslerinden aldığı tarih zevkiyle gününün Fransız şairlerinin etkisini birleştirerek buldu. Eski Türk şiiriyle çağdaş Batı şiirinin birleşimini gerçekleştirdi. Neo-klasisizm akımı öncüsüdür.

4-Milli Edebiyat Yazarları

Ömer Seyfettin(1884-1920): Milli edebiyatın akım öncüsü ve realist Türk öykücülüğün önemli sanatçısıdır. Yalın, açık bir üslup ve sade dille yazan, olay öykücülüğünün bu usta yazarı, kimi öykülerinde de Türklük bilincini oluşturmaya, kimi yenilgilerle gelen karamsarlığı dağıtmaya çalıştı.
Yapıtları: İlk düşen ak, yüksek ökçeler, bomba, beyaz lale, gizli mabet, bahar ve kelebekler, Efruz bey.
Ziya Gökalp(1876-1924): Milli edebiyat akımının öncü yazarı, sosyoloğu ve fikir babasıdır. Düşünür kimliğiyle “yeni lisan” hareketini ideolojik düzeyde Türkçülük düzeyleri üzerine oturtmuştur. Hece ölçüsüyle ve sade dille yazdığı didaktik şiirlerle halk eğitmek amacı gütmüştür.
Yapıtları: Kızıl elma, altın ışık, yeni hayat, Türkçülüğün esasları, Türk medeniyet tarihi, “Türkleşmek, İslamlaşmak, muasırlaşmak”.
Ali Canip Yöntem(1887-1924): Milli edebiyat akımının öncü ve polemikçi yazarıdır. Türk dili ve edebiyatı üzerine araştırmalar yapmıştır.
Yapıtları: Geçtiğim yol, Ömer Seyfettin hayatı ve eserleri, naima.
Fuat Köprülü(1890-1966): Edebiyat ve siyaset adamıdır. Edebiyat tarihi alanında bilimsel araştırmanı ilk önemli örneklerini vermiştir.
Yapıtları: İlk mutasavvıflar, Divan edebiyatı antolojisi, Türk saz şairleri antolojisi.
Mehmet Emin Yurdakul(1869-1944): “Sanat sanat içindir.” Görüşüne karşı gelen yazar, yalın, özentisiz bir dille ulusal konuları işleyerek Milli edebiyat akımının hazırlayıcısı olmuştur. Yazarın sanat yönü zayıftır.
Yapıtları: Cenge giderken, Türkçe şiirler, Türk sazı, ey Türk uyan, Zafer yolunda, ordunun destanı.

5-Cumhuriyet Dönemi Yazarları

Halide Edip Adıvar(1884-1974): İkinci Meşrutiyet’in getirdiği özgürlük ortamında, gazete ve dergilere yazdığı yazılar ve meydanlarda yaptığı ateşli konuşmalarla milli şahlanışın önde gelen kişilerinden biri olarak adını duyurdu. İstanbul işgal edilince Kurtuluş Savaşı’na destek vermek amacıyla Anadolu’ya Mustafa Kemal’in yanına gitti. Yazarın Türkçe’si zayıf ve pürüzlü, dili savruk ve özensizdir.
Yapıtları: Raik’in annesi, Seviyye Talip,Handan, Yeni Turan, Ateşten Gömlek, Vurun kahpeye, Sinekli Bakkal, Tatarcık, Kalp Ağrısı, Yol Palas Cinayeti, Zeyno’nun Oğlu, Türk’ün Ateşle İmtihanı, Mor Salkımlı Ev, Kenan Çobanları, Maske ve Ruh
Yakup Kadri Karaosmanoğlu(1889-1974): Tanzimattan Cumhuriyet’e Türk toplumunun yaşadığı sorunları,siyasal ve sosyal çalkantıları, değişmeleri, acı gerçekleri, kuşak çatışmalarını,halk-aydın çelişkisini, yozlaşmaları, ırmak roman anlayışına uygun bir sıra içinde anlattı.
Yapıtları: Kiralık Konak, Bir Sürgün, Nur Baba, Sodom ve Gomore, Yaban, Ankara, Panorama, Bir Serencam, Milli Savaş Hikayeleri, Rahmet mensur Şiirleri, Okun Ucundan
Reşat Nuri Güntekin(1889-1956): Konuşma dilinin en yalın ve açık biçimiyle öykü, roman, tiyatro,anı türlerinde yapıtlar verdi. Başlangıçta daha çok bireysel konuları ele alan yazar, giderek toplumsal konulara yöneldi. Yurdun çeşitli yörelerindeki karşıt görünüşleri, törelerden ve batıl inançlardan gelen çarpıklıkları,yanlışlıkları, içten bir anlatımla sundu.
Yapıtları: Çalıkuşu, Damga, Yeşil Gece, Acımak, Yaprak Dökümü, Akşam Güneşi, Dudaktan Kalbe,Balıkesir Muhasebecisi, tanrı misafiri, sönmüş yıldızlar.
Refik Halit Karay(1888-1965): Anı, öykü, fıkra ve siyasal yergilerle tanınan yazar, Milli Mücadeleye karşı olması nedeniyle zaman zaman sürgünler görmüştür. Fecr-i Ati topluluğu içinde yazı hayatına atılan yazar, asıl ününü “memleket hikayeleri” ile yaptı. Dili sade, anlatımı yapmacıksız olan yazar, öykücüğü öykü konularını Anadolu’ya taşıdı.
Yapıtları: Bugünün saraylısı, Yedizin Kızı, Sürgün, Nilgün, Memleket Hikayeleri, Gurbet Hikayeleri.
Falih Rıfkı Atay(1894-1971): Makaleleri, fıkraları, anıları ve gezi yazılarıyla tanınan yazarın, Türkçe’yi arı, duru, yalın ve özentisiz bir anlatıma kavuşturmada büyük etkinliği olmuştur.
Yapıtları: Eski saat, denizaşırı, Bizim Akdeniz, Taymiş Kıyıları, Hint, Zeytindağı, Çankaya, Ateş ve Güneş
Memduh Şevket Esendal(1893-1952): Süslü ve sanatlı anlatıma özellikle uzak duran yazarın anlatımı duru ve yalındır. Bir durum-kesit öykücüsüdür.
Yapıtları: Ayaşlı ve Kiracıları, Vassaf Bey, Temiz Sevgiler, Ev Ona Yakıştı, Otlakçı, Mendil Altında
Peyami Safa(1899-1961): Edebiyatımızda psikolojik roman türünün olgun örneklerini sunan bir yazardır.
Yapıtları: Dokuzuncu hariciye koğuşu, Fatih-harbiye, Sözde kızlar, Bir tereddüdün romanı, Matmazel Noraniye’nin Koltuğu, Yalnızız.
Sait Faik Abasıyanık(1906-1954): Modern Türk oyuncuların önde gelen yazarıdır. Anlatımda şiirselliğe önem verdi. Dili özentisizdi. Daha çok durumların, yaşam kesitlerinin öyküsünü yazdı.
Yapıtları: Semaver, sarnıç, havada bulut, şahmerdan, mahalle kahvesi, havuz başı, son kuşlar, medar-ı maişet motoru, kayıp aranıyor, şimdi sevişme vakti.

-Cumhuriyet Dönemi Şairleri-

Ziya Osman Saba(1910-1957): Yedi Meşalecilerden günümüze ulaşan tek temsilcidir. Şiirlerinde hece ölçüsü kullanır, dili yalındır.
Yapıtları: Sebil ve güvercinler, mesut insan fotoğrafhanesi, nefes almak, değişen İstanbul.
Orhan Veli Kanık(1914-1950): Şiir hayatına geleneği devam ettirerek başladı. Daha sonra şiirde gelenekselleşen tüm kuralları yıkma yoluna gitti. Orta-alt sınıfın duygularını, yaşamını konu edindi.
Yapıtları: Garip, vazgeçemediğim, destan gibi, yenisi, karşı.
Oktay Rıfat Horozcu: Başlangıçta “garipçiler” içinde yer alan sanatçı, daha sonraları toplumcu yönü ağır basan şiirler yazdı.
Yapıtları: güzelleme, perçemli sokak, yaşayıp ölmek, aşk merdiveni, oyun içinde oyun, çil horoz.
Melih Cevdet Anday: “Garipçiler” içinde yer alan sanatçı, sanat yaşamının sonraki yıllarında sosyal temalara ağırlık veren yapıtlarıyla tanınmıştır.
Yapıtları: Rahatı kaçan ağaç, telgrafhane, içerdekiler, mikadonun çöpleri
Cahit Sıtkı Tarancı(1910-1956): Hececi şiir geleneğini sürdüren sanatçı, Baudelaire şiirinden büyük ölçüde etkilenmiştir.
Yapıtları: Ömründe sükut, otuz beş yaş, düşten güzel, sonrası
Ahmet Hamdi Tanpınar(1901-1962): sembolizmin etkisinde kalmıştır. Şiirlerinde dış öğe olarak ahenge, iç öğe olarak da zamana, romanlarında bilinçaltına çok önem vermiştir. Yapıtlarında doğu ile batının, eski ile yeninin sentezini yapmaya çalışmıştır.
Yapıtları: Huzur, saatleri ayarlama enstitüsü, beş şehir, Abdullah Efendinin rüyaları.
Ahmet Kutsi Tecer(1901-1967): Başlangıçta aşk, ölüm, hüzün gibi konuları işlemiş, daha sonra memleketçi şiirlere yönelmiştir.
Yapıtları: Koçyiğit Köroğlu, köşebaşı
Ahmet Muhip Dranas(1909-1980): Lirik, destansı şiirler yazmıştır. Şiirde uyum ve biçimi özün yansıtılmasında vazgeçilmez iki öğe olarak görmüştür.
Yapıtları: Gölgeler, O böyle istemezdi.
Atilla İlhan: Günümüzün şair ve yazarlarından olan sanatçının coşkulu bir anlatımı vardır.
Yapıtları: sisler bulvarı, duvar, yağmur kaçağı, bela çiçeği, ben sana mecburum, kurtlar sofrası, abbas yolcu.

**xBy_ShEyTaNx** · 06.09.08, 01:26

hocam güzel paylaşım ellerinize sağlık
saygılar

06.09.08, 01:26	#2
xBy_ShEyTaNx Asistan Üyelik Tarihi : Sep 2008 Nerden : mardin Konular : 12 Mesajlar : 31 Meslek : öğrenci İtibar Tecrübe Puanı : 0 Rep Puanı : 1031 Rep Derecesi	hocam güzel paylaşım ellerinize sağlık saygılar _________________________ http://www.e-okul.biz
	Cep Telefonu Sitemiz

Seçenekler
Yazdırılabilir Şekli Göster Sayfayı E-Mail Olarak Gönder
Stil
Normal Hybrid Gösterime Geç Ağaç Gösterime Geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıtlar	Son Mesaj
Türk Dili Ve Edebiyatı	xBy_ShEyTaNx	Türk Dili Ve Edebiyatı Ödevleri	2	18.02.09 21:25
Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatı	uqurakkaya	Türk Dili Ve Edebiyatı Ödevleri	2	16.12.08 20:27
11. sınıf Türk Edebiyatı Tanzimat Edebiyatı Ders Notu	mezerim	Ders Notları	0	16.11.08 18:21
türk edebiyatı sınav	fakatyatla	Soru Bankası	0	22.10.08 13:59
islam etkisindeki türk edebiyatı	demiroz	Türk Dili Ve Edebiyatı Ödevleri	0	26.02.08 23:18