türkiyede eğitim yönetiminin tarihçesi - e-Okul.Biz | Veli Bilgilendirme Sistemi

esoss · 27.10.08, 21:15

eğitim yönetiminin tarihçesi

TÜRKİYE’DE EĞİTİM YÖNETİMİ

İmparatorluk Dönemi
Selçuklularda olduğu gibi Osmanlıda da eğitim işi devlet işlerinden ayrı ve vakıflara bağlı bir hizmet olarak yürütülmüştür. Enderun Mektebi hariç tüm okul ve kültür kurumları vakıflara bağlı kurulmuş ve yaşatılmıştır.

Osmanlıda ilk medrese 1330’da İznik’te yaptırılmıştır. Medreseler ve 1455’te yönetici ve devlet adamı yetiştirmek amacıyla kurulan Enderun okulları imparatorluk döneminin önemli eğitim kurumlarıydı.

Eğitimin İdari Teşkilatı
Osmanlı da müderrisleri tayin ve azleden, medreselerin bakımı ve düzeni ile ilgili ve adliye alanında da yetkili makam şeyhülislamlıktı. Şeyhülislamlık makamı Eğitim, Adalet Bakanlığı görevlerini üstlenmişti. Ancak bu makamın tam anlamıyla bir Milli Eğitim Bakanlığının her türlü görev ve yetkilerini kapsadığı düşünülemez. Bu alanda da mahallin ulema başkanı sayılan müftülerin denetimi ve etkinliği daha fazladır.

Şeyhülislamlar ise medreseye Ders Vekili unvanıyla başka bir müderris tayin etmişler ve daha sonra ders vekilleri medrese ve müderrislerle ilgili öğretim ve eğitim işlerini yürütüp düzenleyen resmi bir makam haline gelmiştir.

Ders vekilliği eğitim ve öğretim işlerinin yürütülmesinde düzenlenmesinde silik bir makam olarak kalmış ve bir merkez örgütünün yapı ve özelliklerini gösterememiştir.
Osmanlı eğitim sisteminde padişahların önemli bir yeri vardır. Örneğin Fatih yaptırdığı medreselere hatta başkalarına müderris seçilir, terfi ettirirken kurulan imtihan heyetine başkanlık eder, kendisi de adayları bizzat sınava tutardı.

Eğitimin Yeniden Düzenlenmesi
1773’lerden itibaren Batıdan esinlenerek askeri-sivil okullar açılmıştır. İmparatorluk eğitim düzeninin bir örgüt yapısına sokulması ve birbirinden kopuk yerel eylemler görünümünden çıkarılarak ülke çapında etkili duruma getirilebilmesi için 19. yüzyıl ortalarına kadar beklenmiştir.

1839’da Rüşdiyelerle birlikte Mekatib-i Rüşdiye Nezaret kurulmuştur. Bu adının bakanlık olmasına rağmen Şeyhülislam denetimi ve Evkaf Nezaretinin bünyesi içinde bir genel müdürlüktür.. Böylelikle yönetim görevleri kadılardan alınıp bürokratlara verilmiş oluyordu.
Eğitim yönetimi açısından II. Mahmut döneminin en büyük etkisi yeni okulların, eğitimin üst düzeyinde örgütlenmesine ve Batı anlayışına uygun okul yöneticiliğine gereksinme yaratmış olmasıydı. Bursalıoğlu’na göre Mahmud’un bazı okullara nazır (bakan) unvanıyla müdür atamış olması onun okul yöneticiliğine verdiği önemin ve okul yöneticisinin statüsünü yükseltme çabasının işaretidir. Bu gelişmeler yöneticilik statüsünü yükseltme çabasının işaretidir. Bu gelişmeler yöneticilik sınıfının oluşması yolunda atılmış önemli adımlar olarak yorumlanabilir.

1845’te Meclis-i Maarif-i Muvakkaf (Geçici Maarif Meclisi) isimli Türkiye için en etkili öğretim ve eğitim yöntemlerini araştırmak, açılmış bulunan okulları bir düzene sokmak ve geliştirmek ve yenilerini açmakla görevli bir komisyon kuruldu. Bu komisyonun ayrıntılı bir raporu üzerine 1846’da Meclis-i Maarif-i Umumiye kuruldu. Bu meclis devlet kuruluşları içinde Milli Eğitim işlerinden doğrudan doğruya sorumlu ve hükümet başkanına bağlı örgütün çekirdeğini oluşturmuştur.

Meclis-i Maarif-i Umumiyenin gösterdiği lüzuma dayanılarak kendisine bağlı bir icra organı olmak ve üyelerinden biri tarafından Meclise bağlı olarak idare edilmek üzere aynı yıl 1846 Mekatib-i Umumiye Nezareti kuruldu. Adının bakanlık olmasına karşın yaptığı iş bakımından bir okullar Genel Müdürlüğüydü.

Bu nezaretin önerileri doğrultusunda yeni okulların öğretmen ve yönetici ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla 1848’de Darülmuallimin adıyla ilk modern erkek öğretmen okulu açıldı. Ülkemizde halen devam eden öğretmenlik ve yöneticilik mesleğini aynı kişide birleştiren gelenek bu tarihte başlamıştır.

Bugünkü anlamıyla eğitim ve öğretim işlerini devlet adına düzenleyen Milli Eğitim Bakanlığı “Maarif-i Umumiye Nezareti” adıyla ilk kez 17 Mart 1857’de kurulmuş olup ilk Milli Eğitim Bakanı Abdurrahman Sami Paşa’dır. Bu bakanlık Bakanlık düzeyinde ilk eğitim örgütüdür.

Kurtuluş Savaşı Döneminde
15 Temmuz 1921’de Ankara’da bir eğitim kongresi toplanmış, bu kongrenin açılış konuşmasını yapan Mustafa Kemal eğitimin milli olmasını savunmuştur.
Kurtuluş savaşı sırasında Milli Eğitim Bakanları (Maarif Vekilleri) görevlerini yerine getirmişlerdir.

Cumhuriyet Döneminde

3 Mart 1924’de Tevhid-i Tedrisat’a geleneksel eğitim kurumlarına son verilmiş, eğitim laikleştirilip demokratikleştirilerek tüm bilim ve eğitim kurumaları Maarif Vekaletine bırakılmıştır.

19282de yeni harf kabulü

Mayıs 1933’de üniversite reformu yapılmış, 1939’da ilk Maarif Şurası yapılmış, 1973’te Milli Eğitim Temel Kanunu yayınlanmıştır. 1982 yılına kadar öğretmen yetiştirmeden Milli Eğitim Bakanlığı sorumlu iken bugün üniversitelere devredilerek yeni bir yapı ve statüye kavuşturulmuştur (İlgar, 1996;15–18).

Seçenekler
Yazdırılabilir Şekli Göster Sayfayı E-Mail Olarak Gönder
Stil
Normal Hybrid Gösterime Geç Ağaç Gösterime Geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıtlar	Son Mesaj
Türkiyede Trafik	enver25	Çıraklık ve Yaygın Eğitim Bölümü	0	30.11.08 21:46
zaman yönetiminin faydaları	kitapcil	Zaman Yönetimi	0	11.10.08 00:48
Eğitim Denetiminin ve Teftiş Kurulunun Tarihçesi	e_okul	Bakanlık Müfettişleri	0	19.08.08 22:15
Elazig-Misland(Türkiyede tek)	preans	Türkiye'de Tarihi ve Gezilecek Mekanlar	2	15.07.08 13:56
mesleki eğitim önemi ve tarihçesi	ttef	Makaleler&Seminer Konuları	0	17.06.08 19:38